Een uitvaarttoespraak hoeft niet perfect te zijn

Voor veel mensen is het schrijven van een uitvaarttoespraak één van de moeilijkste onderdelen van een afscheid. Je wilt iemand recht doen, mooie woorden kiezen en niets vergeten. Dat zorgt er soms voor dat mensen net zo lang blijven schaven aan een tekst, totdat alle spontane herinneringen zijn verdwenen.

Onlangs hoorde ik een toespraak die prachtig was opgebouwd. De zinnen liepen mooi in elkaar over, de taal was verzorgd en er zat een duidelijke lijn in het verhaal. Toch bleef er na afloop iets hangen.

Niet omdat de toespraak niet goed was. Maar omdat ik de persoon over wie gesproken werd, nauwelijks had leren kennen. Later hoorde ik dat de tekst grotendeels met behulp van AI was geschreven.

Een handig hulpmiddel

AI kan ontzettend behulpzaam zijn. Zeker wanneer je moeite hebt om je gedachten op papier te krijgen of niet weet hoe je een toespraak moet beginnen. Het kan structuur aanbrengen, helpen bij de opbouw en woorden aandragen wanneer je die zelf even niet kunt vinden.

Daar is niets mis mee. Sterker nog, het kan een fijne eerste stap zijn. Het wordt pas een gemiste kans wanneer de tekst niet verder komt dan dat eerste concept.

De mooiste herinneringen zijn vaak klein

Tijdens een uitvaart zijn het zelden de perfect geformuleerde zinnen die mensen bijblijven.

Veel vaker is het dat ene kleine verhaal. Over vader die nooit zonder pepermunt de deur uitging. Over oma die op iedere verjaardag hetzelfde liedje begon te zingen. Of over die vakantie waarop alles misging en waar jaren later nog steeds om gelachen wordt.

Dat zijn de momenten waarop mensen elkaar aankijken en denken: ja, dat was precies hem. Die herinneringen maken een toespraak persoonlijk. Geen computer kan ze bedenken.

Schrijf zoals je praat

Veel mensen denken dat een uitvaarttoespraak plechtig moet zijn. Dat de woorden mooier moeten klinken dan in een gewoon gesprek.

Mijn ervaring is juist het tegenovergestelde.

De meest indrukwekkende toespraken zijn vaak geschreven in de woorden die iemand thuis ook gebruikt. Soms zit er een verspreking in. Soms wordt een zin opnieuw begonnen omdat de emoties even de overhand krijgen. Dat maakt een toespraak niet minder mooi. Het maakt hem geloofwaardig.

Gebruik AI, maar laat jezelf horen

Wie AI gebruikt als hulpmiddel, hoeft zich daar niet voor te schamen. Het kan net dat zetje geven om te beginnen.

Mijn advies zou wel zijn om daarna terug te gaan naar je eigen herinneringen.

Voeg dat ene verhaal toe dat alleen jullie kennen. Gebruik de woorden die je normaal ook zou gebruiken. Schrijf niet om indruk te maken op de mensen in de zaal. Schrijf voor degene over wie je vertelt.

Het hoeft niet perfect

Na een uitvaart hoor ik zelden iemand zeggen dat een toespraak zo mooi was omdat de zinnen perfect waren opgebouwd.

Wat mensen zich wél herinneren, is dat ze hun vader weer even voor zich zagen. Dat ze moesten lachen om een herkenbare anekdote. Of dat ze dachten: dit was precies zoals zij was.

En misschien is dat wel het mooiste compliment dat een uitvaarttoespraak kan krijgen.